Van Hall Larenstein University of applied sciences

Transitieprocessen in landelijk en stedelijk gebied

Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en grondstoffenschaarste vragen om transities naar een duurzame toekomst.

Transitieprocessen in landelijk en stedelijk gebied

Studenten krijgen uitleg van een professional bij een rivier

Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en grondstoffenschaarste vragen om transities naar een duurzame toekomst.

Stad en land zijn niet los van elkaar te zien

Het lectoraat onderzoekt hoe transities naar een duurzame leefomgeving vorm krijgen, in het landelijk gebied en in de stedelijke omgeving. Samen met stakeholders brengen we via participatie en co-creatie verschillende toekomstbeelden en perspectieven op transitieprocessen samen.

Waarom dit lectoraat?

Waarom dit lectoraat?

  • Stad en land zijn niet los van elkaar te zien. Transitieprocessen rondom energie, voedsel, water, biodiversiteit, klimaatadaptatie en ruimtelijke opgaven spelen niet alleen in het landelijk gebied, maar raken ook de inrichting van dorpen en steden.
  • De mens en natuur zijn niet los van elkaar te zien. Wij kiezen daarom voor een relationele benadering: we kijken hoe mensen met elkaar én met hun natuurlijke omgeving verbonden zijn. Dat biedt perspectief en ruimte voor verandering.
  • De uitdagingen van deze tijd, zoals klimaatverandering en biodiversiteitsverlies, zijn complexe problemen waar geen eenduidige oplossing voor is. Transities stuiten op gevestigde belangen, ingesleten gewoontes en onderlinge afhankelijkheden. Het aanpakken ervan vraagt om een combinatie van natuurwetenschappelijke inzichten, zoals een stikstofmeting, en sociaalwetenschappelijke inzichten, zoals een analyse van de betrokken partijen. Op die manier brengen we op een rechtvaardige en inclusieve manier uiteenlopende perspectieven samen. We gaan hierbij eerst aan de slag met de sociale kant van een vraagstuk en pas daarna met het ontwerp.
  • We ontwerpen leeromgevingen, methoden en tools die participatie en dialoog stimuleren. Daarbij gebruiken we onder andere design thinking, serious games, film en ontwerpend onderzoek.
Missie & visie

Missie & visie

Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en grondstoffenschaarste vragen om transities naar een duurzame toekomst. Het lectoraat draagt bij aan die transitieprocessen en brengt op een inclusieve manier verschillende stemmen samen, ook die van weinig gehoorde groepen en de ‘zwijgende meerderheid’. We anticiperen op de dilemma’s die dat oplevert: zijn de juiste spelers betrokken, is de kennis toereikend, is er rekening gehouden met de tijd van deelnemers, hoe worden afwegingen richting het ontwerp gemaakt en weet iedereen wat er met zijn inbreng gebeurt?

Onderzoekslijnen

Onderzoekslijnen

In elk onderzoek stelt het lectoraat één van deze vier onderzoekslijnen centraal:

  • (Publieks)participatie in systeemtransities: Bij discussies over klimaat en biodiversiteit willen we de samenleving inclusiever en rechtvaardiger betrekken, ook partijen die op afstand staan of vaak over het hoofd worden gezien. In een participatieproces kunnen we bijvoorbeeld met gefilmde interviews de verhalen horen van mensen uit verschillende sectoren en met verschillende achtergronden.
  • Transdisciplinair werken in partnerships: In zogenoemde Living Labs (lees: levensechte onderzoeksomgevingen) onderzoeken we hoe verschillende partijen beter kunnen samenwerken. Zo willen we hun betrokkenheid bij duurzame transities verbeteren.
  • Design thinking, social imaginaries en leeromgevingen: Met onder andere design thinking en social imaginaries kunnen we mensen en hun behoeftes beter begrijpen. Dat helpt om leerprocessen richting duurzame transities slimmer te ontwerpen en toegankelijker te maken.
  • Samen vormgeven aan transities door co-creatie: We passen verschillende co-creatiemethodieken toe waarmee onder andere bewoners, ondernemers, overheden en onderwijs samen transities in de landelijke en stedelijke omgeving vormgeven.
Projecten

Projecten

Actuele projecten die grotendeels zijn ontwikkeld binnen CoPSEL:

  • WadSED: onderzoek hoe zand en slib zich verplaatsen door de Waddenzee, de Eems-Dollard en de Westerschelde, en hoe dat verandert door zeespiegelstijging en menselijk ingrijpen zoals baggeren. Met interviews en VPA (Visual Problem Appraisal) workshops brengen wij de percepties van stakeholders op sedimentbeheer in kaart en werken verschillende stakeholders samen aan gedeeld begrip en voorstellen voor duurzaam sedimentbeheer.
  • TRICMA²: een Duits-Nederlands onderzoeksproject, met Deense partners, naar de effecten van biodiversiteitsverlies, klimaatverandering en vervuiling op de kwelders van de Waddenzee. Samen met beheerders en andere stakeholders ontwikkelen we leidende principes voor duurzaam, trilateraal kwelderbeheer, om de uitzonderlijke universele waarde van de Waddenzee te beschermen.
  • KIARA: een internationaal EU-project om kennis en innovatie over regeneratieve landbouw in Oekraïne, Polen en Slowakije te versterken. Vooral kleinschalige agrarische bedrijven in deze landen worstelen door capaciteitsgebrek met de transitie naar regeneratieve landbouw. Met een leeromgeving op basis van gefilmde interviews (VPA) ondersteunt het project jonge adviseurs en landbouwers om zich in deze transitie verder te ontwikkelen.
  • Natuurinclusieve bedrijven: een tweejarig SIA-project waarin wordt onderzocht hoe medewerkers van bedrijven gestimuleerd kunnen worden zich natuurinclusief te gedragen, en hoe dat doorwerkt in het hele bedrijf en de keten. Wij richten ons op het domein gezondheid, met GGzE als casepartner.
  • Living Dikes: een NWA-project dat zich richt op de vraag: Op welke wijze kunnen we veerkrachtige en klimaatbestendige levende dijken realiseren? Levende dijken worden gezien als waterkerende landschappen, waarbij de begroeide kwelder voor de dijk bijdraagt aan het meegroeien met de zeespiegel en het dempen van golven. Het lectoraat richt zich op de uitdagingen voor het implementeren en opschalen van het levende dijken concept.
  • LILS (Low Impact in Lastmile Logistics): een SPRONG-groep die bijdraagt aan de transitie naar duurzame, leefbare steden door de impact van stadslogistiek te verkleinen.
  • Save the Tiger! Save the Grasslands! Save the Water! In het zuiden van Nepal in het Terai landschap, richt het lectoraat zich op een sociaal- ecologisch systeemanalyse, om inzicht te verkrijgen in verhalen, sentimenten en ambities van natuurbeheer en rentmeesterschap. Daarbij maken we gebruik van serious games en gedichtenroutes om lokale kennis en expertise in beleidsprocessen in te brengen.
Publicaties

Publicaties

De resultaten van ons onderzoek publiceren we in wetenschappelijke publicaties, onderzoeksrapporten en vaktijdschriften. Zo maken we ze toegankelijk voor verschillende maatschappelijke spelers, zoals studenten, beleidsmakers, wetenschappers en bedrijfsleven. We maken ook gebruik van creatievere documentatievormen, waaronder filmproducties en serious games. Een selectie van publicaties:

Overzicht publicaties

Alle publicaties van het lectoraat vind je op Greeni, de online bibliotheek van het groene hbo.

Kenniskring

Kenniskring

Buiten de hogeschool bundelen we de krachten met onderzoeksgroepen van nationale en internationale hogescholen en universiteiten. En met diverse organisaties zoals Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat, gemeentes, provincies en ngo’s.

Studenten van meerdere bachelor- en masteropleidingen werken bij ons aan hun stage, onderzoek of afstudeeropdracht. Bijvoorbeeld:

Meer weten?

Meer weten?

Meer weten over het lectoraat Transitieprocessen in landelijk en stedelijk gebied? Benieuwd naar de mogelijkheden van samenwerken? Of interesse in een stage of afstudeerproject? Mail naar:

Samen werken aan transities

Het lectoraat Transitieprocessen in landelijk en stedelijk gebied onderzoekt hoe mensen samen vorm kunnen geven aan diverse soorten transities in onze leefomgeving, waaronder klimaatadaptatie, duurzaam waterbeheer, herstel van biodiversiteit, en een leefbare en groene leefomgeving. Met actieonderzoek werken we aan kenniscreatie, participatie, inclusief bestuur, maatschappelijke dialoog en het gezamenlijk ontwerpen van transities. Zo dragen we bij aan een duurzamere en rechtvaardigere wereld.

Het lectoraat is eind 2026 ontstaan en komt voort uit het lectoraat Communicatie, Participatie & Sociaal-Ecologisch Leren (CoPSEL). Onder leiding van lector dr. Loes Witteveen bouwde CoPSEL een sterke onderzoeksgroep op, met internationale projecten en methoden zoals Visual Problem Appraisal. Het lectoraat is momenteel volop in ontwikkeling en de informatie op deze pagina wordt in de loop van 2027 geüpdatet.