Wat is er aan de hand?

Deltaland Nederland heeft een lange geschiedenis van aanpassen aan water, maar vooral ook van het aanpassen van water aan onze wensen. Dat heeft geresulteerd in een uitgekiend waterbeheer waarbij voor een goede afwatering vele watergangen zijn gegraven, rivierlopen zijn aangepast en de afvoer en waterpeilen van kleine rivieren en watergangen intensief worden gemanaged.

De afgelopen jaren zijn we een aantal keren flink geconfronteerd met de effecten van klimaatverandering. Lokale extreme neerslag zorgde voor overstromingen van kleine rivieren, terwijl een aantal droge zomers op rij tot schade voor de landbouw en de natuur leidden. Via verschillende programma’s en projecten wordt gezocht naar passende maatregelen, waarbij ook wordt gezocht naar afstemming en integratie met andere beleidsopgaven. Daarbij wordt vooral gekeken naar de grote wateren waardoor er een kans is op trade-offs naar bijvoorbeeld de kleinere rivieren. Terwijl deze juist belangrijk zijn voor lokale sociaal-economische en ecologische waarden. Daarom is er bij beheerders en stakeholders van kleinere rivieren grote behoefte aan kennis over effectieve en duurzame adaptatiemaatregelen voor kleine rivieren met zoveel mogelijk positieve co-benefits voor gebruikers en omgeving. Bijvoorbeeld via Nature-based Solutions: innovatieve en duurzame maatregelen waarbij mét de natuur wordt samengewerkt om doelen te bereiken.

Dit leidt tot vele co-benefits voor o.a. biodiversiteit, recreatie en landschap. Natuurlijke processen zijn echter dynamisch en complex. Voor een langjarig – duurzaam – effect moeten Nature-based Solutions daarom aansluiten bij het natuurlijke (water en bodem) systeem en ruimte krijgen om zich aan te passen.

Wat doet het project daaraan?

In dit project gaan studenten in samenwerking en docent-onderzoekers samen met de projectpartners onderzoek doen geschikte Nature-based maatregelen in drie kleine rivieren. Deze drie kleine rivieren - de Linge, de Lauwers en de Overijsselse Vecht - liggen in verschillende fysisch-geografische regio’s en kennen ieder hun eigen uitdagingen. Maar alle drie vervullen ze – net als andere kleine rivieren in Nederland – een belangrijke rol in het regionale waterbeheer.

Wat levert het project op?

• Een platform waar studenten, docent-onderzoekers , (toegepaste) wetenschappers, studenten en mensen uit de praktijk van de (in eerste instantie drie) regio’s elkaar ontmoeten en gezamenlijk leren door ervaringen te delen.
• Ontwerpprincipes voor duurzame NbS en natuurlijk beheer van kleine rivieren waarbij water en bodem sturend zijn en dat uitgaat van het hele systeem (met relaties en terugkoppelingen op verschillende schaalniveaus). Dus een fysisch geografische basis voor adaptatie van kleine rivieren waarbij aandacht voor waarden als cultuurhistorie, socio-economische doelen, landschap of ecologie als belangrijke randvoorwaarden.
• Protocollen voor toekomstbestendig beheer en onderhoud van NbS rond kleine rivieren.

Projectgegevens

Lector: Jantsje van Loon-Steensma
Docent-onderzoekers: Dan Assendorp, Gert Jan van der Veen
Looptijd project: 1 april 2025 – 31 maart 2027
Projectpartners: Waterschap Rivierenland, Gemeente Lingewaard, Ministerie van LVVN, Waterschap Noorderzijlvest, Vereniging Noardlike Fryske Wâlden, HKV Lijn in Water, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (namens DWA/UvW), Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Wageningen UR, IHE Delft, Rijksuniversiteit Groningen, TU Twente en de Staf Deltacommissaris. Als externe partners zijn aangesloten: Bureau Stroming, MetaMeta Research B.V., United Nations University - Institute for Environment and Human Security (Bonn), Waterschap Vechtstromen, Waterschap Drents Overijsselse Delta.

Het project heeft een subsidie ontvangen van Regieorgaan SIA
SDG’s: 13, 15