22 april 2025
Op het terrein van Hogeschool Van Hall Larenstein bij de Potmarge in Leeuwarden wordt al sinds eind 2023 middels mistnetten vogels gevangen in het kader van onderzoek.
Op het terrein van Hogeschool Van Hall Larenstein bij de Potmarge in Leeuwarden wordt al sinds eind 2023 middels mistnetten vogels gevangen in het kader van onderzoek.
Het jaar 2024 bleek uitdagend voor vele vogelsoorten door ziektes, voedselproblemen en klimatologische omstandigheden. Onderzoekers en studenten doen samen praktijkonderzoek om inzicht te krijgen hoe het met de vogels op lange termijn gaat.
In totaal zijn er afgelopen jaar 1175 vogels gevangen, verspreid over 51 soorten. Deze vogels dragen nu allen een wetenschappelijke pootring met uniek nummer, waardoor ze gevolgd kunnen worden. Allerlei gegevens worden verzameld en bijgehouden zoals de leeftijd in kalenderjaren, het geslacht en of deze vogels bijvoorbeeld sexueel actief zijn. Bij sommige vogels worden zelfs uitwerpselen verzameld voor dieetonderzoek en worden bloedmonsters afgenomen om kennis te vergaren over verspreiding van zoönotische ziektes, zoals vogelgriep. Daarnaast is de Potmarge één van de ruim veertig locaties in Nederland waar de overleving en reproductie van broedvogels uitvoerig gemeten wordt.
De Potmarge is rijk aan broedvogels. Alleen al het terrein van Hogeschool Van Hall Larenstein bood in het broedseizoen van 2024 onderdak aan 39 broedvogelsoorten, blijkt uit de metingen. Van soorten als Zwartkop, Bosrietzanger, Kleine Karekiet, Braamsluiper, Tjiftjaf en Merel broedden in 2024 meer individuen op het terrein, dan bleek uit eerdere broedvogeltellingen. Het broedseizoen afgelopen jaar was dramatisch slecht door het natte en koude voorjaar; pas veel later in het jaar werden succesvol uitgevlogen jongen waargenomen. Dit geeft aan dat vele eerste broedsels mislukt zijn.
Uit de verzamelde gegevens blijkt dat er meer uitdagingen voor vogels in de Potmarge zijn. Het Usutu-virus heeft vorig jaar huisgehouden, waar vele Merels en Zanglijsters aan zijn overleden. In augustus t/m oktober 2024 bleek uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum dat bijna de helft van de verzamelde bloedmonsters van deze soorten bij de Potmarge positief testten op dit virus. Deze zoönotische ziekte wordt overgedragen door muggen en is zelfs voor mensen in zeldzame gevallen ziekmakend. Bij Koolmezen speelt daarnaast weer een andere uitdaging, want het blijkt dat deze significant minder geel zijn dan in het buitengebied. Koolmezen krijgen een felle kleur door de carotenoïden in het dieet, veelal te vinden in rupsen die ze eten. Hierdoor lijkt het dat Koolmezen in de Potmarge minder rupsen eten dan in het buitengebied en dit zal moeten blijken uit analyse van verzamelde uitwerpselen door de Rijksuniversiteit Groningen.
En hoewel de algemene condities en de dichtheid aan vogels goed te noemen zijn op het terrein, blijft het door bovenstaande verkregen kennis wel reden dit dieper te onderzoeken. Beschermen begint bij begrijpen. Daarom wordt er ook gekeken naar de rol van pesticiden in het systeem, monitoring gedaan op biomassa aan insecten als voedselbron voor vele vogels en de rol van parasieten. Daarnaast wordt het dieet van de vogels gekoppeld aan de locaties waar deze hun voedsel vandaan halen. Dit levert interessante informatie op om beheer van het gebied te verbeteren. Bijdragen aan het project wordt zeer gewaardeerd, door bij het aantreffen en aflezen van wetenschappelijke ringen deze te melden via www.griel.nl.
Het vangen van de vogels gebeurt uiterst zorgvuldig en onder de juiste vergunningen. Minimaal elk half uur worden de mistnetten gecontroleerd, zodat vogels nooit lang vastzitten. Iedere vogel wordt na het ringen – en het verzamelen van enkele onderzoeksgegevens – weer in goede gezondheid en zonder stress vrijgelaten. Deze werkwijze sluit aan bij landelijke protocollen en draagt bij aan verantwoord en ethisch onderzoek.
Alle resultaten van een jaar lang vogels vangen en ringen zijn te vinden in het jaarverslag.
Alle vangsten uit het verleden en heden zijn hier te vinden.