Bijengezondheid

Van Hall Larenstein is partner van de nationale bijenstrategie

Bijen zijn enorm belangrijk in (agro)ecosystemen voor de de bestuiving van gewassen en wilden planten. Veel mensen denken bij het woord 'bij' aan de vernuftige honingbij, die naast dat hij honing produceert ook goed ingezet kan worden als bestuiver bij bijvoorbeeld de fruitteelt,  of in de zaadproductie. Maar er zijn nog zo veel meer bijensoorten die snel over het hoofd gezien worden, maar net zo belangrijk zijn. Hommels bijvoorbeeld, zijn in de vrije natuur belangrijke bestuivers, maar kunnen ook goed in kassen ingezet worden bij de productie van tomaten. Daarnaast kent Nederland nog honderden solitaire bijensoorten die samen met hommels en honingbijen voor de bestuiving van een heleboel planten soorten zorgen, en daarmee enorm belangrijk zijn voor het behoud van de biodiversiteit.

Het lectoraat Bijengezondheid zet zich in voor het welzijn van alle bijensoorten in Nederland. In nationale en internationale samenwerkingsverbanden wordt onderzoek gedaan naar imkerpraktijk, de varroamijt en drachtplantaanbod. De verbindende rol tussen NGO’s, onderzoeksinstellingen, terreinbeherende instanties, imkerverenigingen en de agrarische sector staat hierbij centraal. Van Hall Larenstein ondertekende op 22 januari 2018 de Nationale Bijenstrategie en is daarmee ook partner.
Het lectoraat bijengezondheid is ingesteld voor een periode van 6 jaar (2015-2021). Karin Steijven is sinds medio september 2015 benoemd als lector.

Over de lector

Karin Steijven (1984) studeerde Bos- en Natuurbeheer aan de Wageningen Universiteit en specialiseerde zich in bestuivings ecologie. In Wageningen bestudeerde ze onder andere hoe bloemen kleur gebruiken om signalen naar hun bestuivers te sturen en wat de rol van bestuivers is bij reproductie van een tropische palmsoort. Karin werkte daarna vier jaar in Würzburg bij het universitair instituut voor dierecologie en tropenbiologie waar zij promoveert  op de effecten van genetisch gemodificeerde gewassen op bijen. Ze heeft zich onder meer ook verdiept in de ecologische aspecten van bijengezondheid en bijenhouderij. 

Lector Karin Steijven

Op 15 september 2015 is Karin aangesteld als lector Bijengezondheid bij Van Hall Larenstein. Haar aanstelling als ‘bijenmakelaar’ vloeit voort uit het actieprogramma dat in 2013 is opgezet naar aanleiding van berichten over bijensterfte. Ze vormt een spin in het web tussen onderzoekers, docenten in het groene onderwijs, imkerij-organisaties,  natuurbeschermers en andere  belanghebbenden.

Plaatsvervangend lector

In verband met de langdurige afwezigheid van bijenlector Karin Steijven is dr. Arjen Strijkstra benoemd tot plaatsvervangend lector. Arjen is docent Wildlife Management bij de opleiding Diermanagement van hogeschool Van Hall Larenstein. Samen met studenten doet hij onderzoek naar wilde bijen en honingbijen. Voor Arjen is ‘bijen’ een breed interesseveld, variërend van de bijenhouderspraktijk tot het bijenvriendelijker maken van het stedelijk en agrarisch landschap. In dat verband is 2017 een belangrijk jaar vanwege de ontwikkeling van de Nederlandse bijenstrategie door de landelijke overheid.

Missie

Dat honingbijen honing produceren is bekend, maar dat maakt dit vernuftige insect nog niet tot de nummer drie van belangrijke landbouwdieren. Haar rol als bestuiver van veel belangrijke gewassen en wilde planten maakt dat ze onmisbaar is in (agro) ecosystemen en gesloten teeltsystemen. Hommels en solitaire bijen zijn complementair in het leveren van deze ecosysteemdienst. Het lectoraat bijengezondheid zet zich in voor het welzijn van alle bijen; honingbijen, hommels, en solitaire bijen.
(Bron: The Buzz about Bees, J Tautz and H Heilmann, Springer, Heidelberg 2008)

Doel

Het doel van het lectoraat Bijengezondheid is tweeledig:

  • Het professionaliseren en innoveren van de bijenhouderij
  • Het verbeteren van habitat voor alle bijensoorten, met name door het bevorderen van drachtplanten en door een bijvriendelijk groenbeheer te stimuleren. 

Wat doen we

Op dit moment werken we o.a. aan de volgende boeidende projecten:

  • Interreg B-RAP: een project in de Eems Dollard Regio waarbij Universiteit Oldenburg en Van Hall Larenstein i.s.m. het Nederlands Centrum Bijenonderzoek, Ökowerk Emden en IMME Bourtanger Moor voor het eerst gaan samenwerken met een uniek Citizen Science project. Daarnaast wordt er op 22 september ook een symposium georganiseerd 'Keer het tij voor de bij'.
  • RAAK-PRO Varroa:  de gezondheid van bijen staat wereldwijd onder druk. Dit is niet alleen een ecologisch probleem, maar ook een potentieel gevaar voor de productie van (voedings)gewassen: bijen spelen een essentiële rol in de bestuiving.  Door selectie varroa resistente bijen creëren, waarmee ook weerstand van bijenvolk tegen andere pathogenen verhoogd wordt.
    Publicatie: Artikel in Bijen Houden nr. 4 - 'Duurzame bestrijding van de varroamijt in de Nederlandse bijenhouderij'
  • Samen voor bijen: doel is om ontbrekende kennis te ontwikkelen en kennis te verspreiden over het versterken van de biodiversiteit ten gunste van (wilde) bestuivers.

Kenniskring

Binnen de organisatie van de Hogeschool wordt samengewerkt met andere lectoraten, onder andere Weidevogels, Duurzame Melkveehouderij, Food, Health and Safety en Stadslandbouw als stedelijke ontwerpopgave.

Het lectoraat werkt structureel samen met de opleidingen:

Binnen het lectoraat zijn diverse mensen actief. Gezamenlijk werken zij mee aan de uitdagingen die het lectoraat heeft gesteld. Hieronder een overzicht van enkele van deze actieve medewerkers:

  • Marcel Rekers - Van Hall Larenstein Leeuwarden
  • Truus Rigter - Van Hall Larenstein Leeuwarden
  • Miriam Velter - Nordwin
  • Wim van Grasstek - BD-imkers
  • Frens Pries - InHolland
  • Karin van Dueren den Hollander - HAS
  • Linda Abbing - Helicon